Maria Ryzner-Feduniewicz

 

  

Jak polubić czytanie? lub Jak rozwijać zainteresowania czytelnicze uczniów szkoły podstawowej?

 

 

            Gdyby sporządzić spis narzekań uczniowskich na obowiązek czytania lektur, byłby on bardzo obszerny. Na każdym kroku słyszymy, że książki są nudne, nieaktualne, niczego nie uczą, czytanie to trudna i czasochłonna czynność i nie sprawia takiej przyjemności, jak np. gry komputerowe czy oglądanie filmów.

            Przyczyn takiego stanu rzeczy jest kilka. Można do nich zaliczyć trudności ucznia w nauce czytania, spowodowane wadami wzroku, dysleksją, zaniedbaniami w nauce czytania w klasach I-III lub ujemnym wpływem środowiska rodzinnego o  niskim poziomie kultury.

            Wady wzroku, wymowy, dysleksja mogą być skutecznie usuwane przez specjalistów, do których należy kierować takich uczniów, Zaniedbania w nauce czytania z klas młodszych można też usunąć prze umiejętną i dodatkową pracę wyrównawczą nauczyciela z uczniem. Pozostałe przyczyny można łagodzić dodatnim oddziaływaniem szkoły, zwłaszcza nauczyciela polonisty, który będzie pracował nad rozwijaniem zainteresowań czytelniczych swoich wychowanków. Spróbuję przedstawić jak ja pracuję nad tym zagadnieniem.

            Pierwszą sprawą jest umiejętne zachęcenie uczniów do przeczytania lektur obowiązkowych. Ich listę i orientacyjny termin omawiania uczniowie otrzymują na pierwszych lekcjach w roku szkolnym. Na 2-3 tygodnie przed planowanym omawianiem lektury organizuję w formie zabawy przygotowanie. Np. „Korespondencja z Afryki” na którą składają się zdjęcia, filmy, albumy, rozmowa o tych miejscach, w których był Sienkiewicz. Sądzę, że tak łatwiej jest uczniom kontynuować czytanie powieści „W pustyni i w puszczy”. W październiku ogłaszam też klasowy konkurs na najciekawszy dzienniczek lektur, w którym uczniowie zapisują informacje o przeczytanych książkach innych niż lektury obowiązkowe. Ustalamy minimalną liczbę książek do przeczytania w miesiącu (1 lub 2, 3) i jakie informacje powinny zawierać notatki (np. autor, tytuł, rok wydania, czas i miejsce wydarzeń, bohaterowie, temat utworu i najważniejsze wydarzenia oraz ocena dzieła). Proponuję również, aby uczniowie projektowali okładkę, stronę tytułową, ilustrowali swoje wpisy do dzienniczka. Pod koniec maja następuje przyznanie nagród i wyróżnień w postaci książek i ocen z języka polskiego. Udział w tym przedsięwzięciu jest dobrowolny.

            Również jesienią (październik, listopad) proponuję uczniom udział w konkursie czytelniczym, recytatorskim i plastycznym. W ciągu kilku ostatnich lat odbyły się następujące konkursy:

¨      „O czym pisał starszy pan, który zwał się Brzechwa Jan?”

¨      „Baśnie, bajki, bajeczki...”

¨      „Tu się człowiek napije, nadysze polszczyzny” (Życie i twórczość A. Mickiewicza)

¨      „Ludmiła Marjańska i jej wiersze” (w związku z nadaniem szkole imienia poetki)

 

W klasie piątej lekturą obowiązkową są wybrane mity i legendy. Chętnym uczniom polecam przeczytanie dodatkowych pozycji i urządzamy konkurs pt. „Urzekający świat mitów, bogów i bohaterów”. Konkurs ma bogatą oprawę plastyczną, bo przygotowujemy dekoracje, kostiumy, rekwizyty. Aby wziąć w nim udział uczniowie muszą przeczytać dodatkowo mity z książek J. Parandowskiego, W. Markowskiej i R. Gravesa. W tym roku konkurs odbędzie się już 7 raz.

      Podobnie kończymy cykl lekcji poświęconych legendom. Uczniowie na kilka tygodni wcześniej otrzymują listę legend do przeczytania. Potem odbywa się konkurs, w którym zwycięzcy otrzymują nagrody książkowe (głównie klasyka literatury dziecięcej i młodzieżowej).

      Dodatkową atrakcją jest wycieczka do jednego z miejsc, o którym była  mowa w poznawanych utworach. Odbyły się wycieczki do Sandomierza, Krakowa, Wieliczki, Krosna, Warszawy, Zamościa i po najbliższej okolicy (Pogórze Przemyskie).

      W ostatnim roku udało mi się również razem z uczniami (w ramach programu klasy autorskiej o profilu regionalno-ekologicznym, który opracowałam i zrealizowałam) spisać legendy naszego regionu i przygotować je do druku. W czerwcu 2000 r. zakończył się konkurs plastyczny na ilustracje do tych legend. Jeśli zdobędziemy środki, wydawnictwo ukaże się.

      Nic tak nie przybliża dziecku świata książek, jak spotkanie z pisarzem. Już kilkanaście razy w naszej szkole gościliśmy pisarkę i poetkę p. Ludmiłę Marjańską. Uczniowie mogli zapoznać się z twórczością autorki, posłuchać ciekawych opowieści.

Przyjaźń poetki ze szkołą ma swój wspaniały finał, bo od 1 stycznia 1999 r. Ludmiła Marjańska jest patronką SP w Młodowicach. Dla naszych uczniów jest to zachęta do czytania książek, także innych autorów. Patronat zobowiązuje.