Sprawdzian w klasie VI szkoły podstawowej

Poradnik dla uczniów

I. Co warto wiedzieć o sprawdzianie w klasie VI?

Począwszy od 2002 roku każdy uczeń klasy szóstej musi przystąpić do sprawdzianu zewnętrznego, organizowanego przez Centralną Komisję Egzaminacyjną i Okręgową Komisję Egzaminacyjną.

 

Sprawdzian ten jest:

- powszechny i obowiązkowy (tzn. muszą do niego przystąpić wszyscy uczniowie);

- taki sam w całym kraju, wszyscy piszą to samo, w tym samym dniu, o tej samej godzinie;

- oceniany poza szkołą, według tych samych kryteriów przez specjalnie przeszkolonych egzaminatorów;

- w trakcie egzaminu może pojawić się obserwator z zewnątrz;

- wynik nie wpływa na promocję, ale nieprzystąpienie do sprawdzianu uniemożliwia otrzymanie świadectwa ukończenia szkoły;

 

Ponadto warto wiedzieć, że:

- uczniowie o specjalnych potrzebach edukacyjnych będą pisali sprawdzian dostosowany do ich możliwości;

- sprawdzian zawsze odbywa się w kwietniu- w 2013 roku będzie to 4 kwietnia o godz. 9.00; potrwa 60 minut;

- sprawdzian będzie odbywał się w SP w Młodowicach, a jego przebiegiem pokieruje szkolna komisja powołana przez dyrektora OKE w Krakowie;

- uczniowie, którzy z ważnych przyczyn losowych nie przystąpią do sprawdzianu w pierwszym terminie, będą mogli przystąpić do niego w terminie dodatkowym.

FORMA I STRUKTURA SPRAWDZIANU

Poprzez sprawdzian zostanie zbadany stopień opanowania wybranych umiejętności ponadprzedmiotowych, które są kształtowane w szkole podstawowej w ramach różnych zajęć edukacyjnych. Są to umiejętności podstawowe dla tego poziomu kształcenia -niezbędne do nauki w gimnazjum oraz przydatne w życiu codziennym. Umiejętności te uzupełniają się i po części przenikają wzajemnie, ale możliwe jest ich wyodrębnienie i ocenienie.

Sprawdzane   będzie   to,   w   jakim   stopniu   uczeń   opanował umiejętności:

czytania,

pisania,

rozumowania,

korzystania z informacji,

wykorzystywania wiedzy w praktyce.

Aby sprawdzić stopień opanowania wybranej umiejętności, trzeba postawić przed uczniem zadanie, którego rozwiązanie wymaga posłużenia się nią. Tak więc na sprawdzianie postawione zostaną przed uczniami zadania odpowiednie do umiejętności opisanych w standardach wymagań.

W arkuszu uczeń może spotkać się z różnymi formami zadań.

 

Forma zadania

Czynność ucznia

rozszerzonej odpowiedzi (skrót: RO)

Uczeń pisze dłuższy tekst na zadany temat lub rozwiązuje zadanie wymagające wielu różnych czynności, za­ pisuje kolejne kroki, przedstawiając swoje rozumowanie.

krótkiej odpowiedzi (skrót: KO)

Uczeń podaje rozwiązanie zadania, problemu w formie pojedynczego słowa, liczby, zdania lub wyrażenia matema­tycznego.

zadanie z luką (skrót: L)

Uczeń uzupełnia zdanie brakują­cym wyrazem, zwrotem lub wyraże­niem.

 

zadanie wyboru wielokrotnego (skrót: WW)

Uczeń wybiera prawidłową lub naj­lepszą odpowiedź spośród kilku po­danych propozycji.

zadanie na dobieranie (skrót: D)

Uczeń dobiera pary wyrazów,
zwrotów lub wyrażeń według podanych
kryteriów.

prawda - fałsz (skrót: PF)

Uczeń ocenia prawdziwość poda­nych zdań lub wyrażeń matematycznych.

Zadania nie będą pogrupowane w części reprezentujące przedmioty szkolne. Struktura arkusza sprawdzianu wynikać będzie z powiązania zadań motywem przewodnim (może to być na przykład rodzaj testu fabularyzowanego). Powinien on przybliżać treści zadań sprawdzianu do doświadczeń uczniów oraz nadawać testowi walory wychowawcze. Celem takiego zabiegu jest ułatwienie uczniom zrozumienia kolejnych sytuacji (zadań) oraz ograniczenie znużenia, jakie wywołuje nieustanna zmiana wątku.

Sposób powiązania zadań motywem przewodnim można zaobserwować w załączonych przykładowych arkuszach sprawdzianu. Dołączono do nich kartoteki, w których podano m.in. przyporządkowanie zadań standardom wymagań.

Przeciętny czas rozwiązywania przykładowych zestawów wynosi około 60 minut. W przypadku uczniów o specjalnych potrzebach edukacyjnych czas pracy może być odpowiednio dostosowany.

STANDARDY WYMAGAŃ

będące podstawą przeprowadzania sprawdzianu w klasie szóstej szkoły podstawowej

 1. Czytanie

Uczeń:

1) odczytuje różne teksty kultury (w tym kształtujące tożsamość narodową i postawę obywatelską):

a) źródła i teksty historyczne, w tym: fragmenty kronik, pamiętników, listów, elementy dziedzictwa kulturowego, w szczególności zabytki architektury reprezentatywne dla danej epoki, polskie pieśni patriotyczne,

b) teksty literackie, w tym: baśnie, legendy, mity, opowiadania, utwory poetyckie i prozatorskie z klasyki dziecięcej i młodzieżowej - polskiej i światowej,

c) teksty użytkowe, w tym: telegram, zaproszenie, zawiadomienie, instrukcję, przepis, ogłoszenie, kartkę pocztową, list prywatny i oficjalny, tabelę, notatkę,

d) proste teksty podręcznikowe, a także publicystyczne i popularnonaukowe, w tym: audycję radiową i telewizyjną, artykuł prasowy,

e) przedstawienia teatralne i filmy,

f) przekazy ikoniczne, w tym: komiksy, dzieła malarskie, rzeźby, rozpoznaje ich cechy charakterystyczne, dostrzega znaczenia dosłowne i odkrywa sensy przenośne,

2) określa funkcje elementów charakterystycznych dla danego tekstu:

a) rozumie pojęcia: fikcja literacka, świat przedstawiony, nadawca, odbiorca, podmiot mówiący, narracja, przenośnia, rytm,

b) posługuje się czynnie terminami: bohater, wątek, akcja, autor, narrator, epitet, porównanie, wyraz dźwiękonaśladowczy, rym, zwrotka, refren, baśń, legenda, opowiadanie, powieść, proza, poezja oraz podstawowymi terminami związanymi z przekazami ikonicznymi, plastyką, muzyką, radiem, telewizją, filmem, teatrem, prasą,

3) rozumie znaczenia podstawowych symboli występujących w instrukcjach i w opisach:

a) diagramów,
b) map,
c) planów,
d) schematów,
e) innych rysunków,

4) odczytuje dane z:

a) tekstu źródłowego,
b) tabeli,
c) wykresu,
d) planu,
e) mapy,
f) diagramu,

     oraz odpowiada na proste pytania z nimi związane.

2. Pisanie

Uczeń:

1) pisze na temat i zgodnie z celem, posługując się następującymi formami wypowiedzi:

a) opowiadanie,
b) opis przedmiotu, krajobrazu, postaci rzeczywistej i literackiej, dzieła sztuki,
c) sprawozdanie z uroczystości szkolnej, wycieczki,
d) notatka w formie planu, tabeli, wykresu, streszczenia,
e) kartka pocztowa,
f) list prywatny i oficjalny,
g) telegram,
h) zaproszenie,
i) zawiadomienie,
j) ogłoszenie,
k) instrukcja,
l) przepis,

2) formułuje wypowiedzi ze świadomością celu (intencji):

a) pyta i odpowiada,
b) potwierdza i zaprzecza,
c) poleca i prosi,
d) przyrzeka i obiecuje,
e) zachęca i zniechęca,
f) zaprasza,
g) przeprasza,
h) współczuje,
i) żartuje,
j) wątpi,
k) odmawia,

3) buduje tekst poprawny kompozycyjnie (ok. 1 strony formatu A4), celowo stosując środki językowe i przestrzegając norm gramatycznych, ortograficznych i interpunkcyjnych,

4) przedstawia w postaci graficznej dane zapisane w tabeli:

a) przenosi informacje na oś liczbową ,chronologiczną, układ współrzędnych,
b) wyraża dane w postaci diagramu słupkowego, prostego schematu, innego rysunku,

5) dba o układ graficzny, czytelność i estetykę zapisu:

a) dostosowuje zapis do formy wypowiedzi,
b) wyróżnia części tekstu zgodnie z jego strukturą,
c) pisze czytelnie.

3. Rozumowanie

Uczeń:

1) posługuje się kategoriami czasu i przestrzeni w celu porządkowania wydarzeń:

a) sytuuje je w przestrzeni,
b) umieszcza daty w przedziałach czasowych,
c) oblicza upływ czasu między wydarzeniami,
d) porządkuje wydarzenia w kolejności chronologicznej,

2) przedstawia przyczyny i skutki wydarzeń i zjawisk:

a) domyśla się przyczyn, przewiduje skutki wydarzeń bliskich życiu i swoim doświadczeniom,
b) wskazuje główne przyczyny i skutki doniosłych wydarzeń w historii Polski,
c) wyjaśnia przyczyny i skutki zmian, które zachodzą w środowisku w wyniku działalności człowieka,

3) określa znaczenie osiągnięć człowieka dla rozwoju cywilizacyjnego:

a) wyjaśnia na prostych przykładach zmiany cywilizacyjne, jakie nastąpiły na przestrzeni dziejów,
b) opisuje najważniejsze osiągnięcia, które składają się na polskie dziedzictwo kulturowe,

4) wyraża własne opinie i próbuje je uzasadnić wyjaśniając swoje stanowisko, używa odpowiednich argumentów,

5) opisuje sytuację przedstawioną w zadaniu za pomocą :

a) wyrażenia arytmetycznego i prostego wyrażenia algebraicznego,
b) prostego równania stopnia pierwszego z jedną niewiadomą,
c) planu,
d) mapy,
e) prostego schematu,
f) diagramu słupkowego,
g) innego rysunku,

6) rozpoznaje charakterystyczne cechy i własności:

a) liczb,
b) figur,
c) zjawisk,
d) przemian,
e) obiektów przyrodniczych,
f) elementów środowiska,

 wskazuje różnice i podobieństwa oraz porządkuje je,

7) dostrzega prawidłowości, opisuje je i sprawdza na przykładach:

a) opisuje zjawiska o charakterze powtarzalnym spotykane w najbliższym otoczeniu,
b) na podstawie opisu zjawiska mającego charakter prawidłowości wnioskuje o dalszym jego przebiegu,

8) ustala sposób rozwiązania zadania oraz prezentacji tego rozwiązania,

9) analizuje otrzymane wyniki i ocenia ich sensowność:

a) porównuje wyniki z własnym doświadczeniem,
b) sprawdza wyniki z warunkami zadania.

4. Korzystanie z informacji

Uczeń:

1) wskazuje źródła informacji, posługuje się nimi,

2) analizuje oferty mediów kierowane do dzieci i młodzieży, wybiera spośród tych ofert, kierując się wskazanymi kryteriami ( osadzonymi także w wartościach ).

5. Wykorzystywanie wiedzy w praktyce

Uczeń:

1) posługuje się poznanymi terminami do opisywania zjawisk i sytuacji spotykanych w środowisku,

2) wybiera przyrządy służące do obserwacji i pomiaru, odpowiada na pytania dotyczące przebiegu zjawisk, zapisuje wyniki obserwacji,

3) wykonuje obliczenia dotyczące:

a) długości,
b) powierzchni,
c) objętości,
d) wagi,
e) czasu,
f) temperatury,
g) pieniędzy,

4) planuje i wykonuje obliczenia z wykorzystaniem kalkulatora,

5) wykorzystuje w sytuacjach praktycznych własności:

a) liczb,
b) figur,
c) zjawisk,
d) przemian,
e) obiektów przyrodniczych,
f) elementów środowiska

i stosuje je do rozwiązania problemu,

6) zna zasady bezpiecznego posługiwania się urządzeniami technicznymi i materiałami chemicznymi, rozpoznaje oznakowania substancji toksycznych, łatwopalnych i wybuchowych, objaśnia zasady użytkowania domowych urządzeń elektrycznych,

7) wyjaśnia na podstawie instrukcji obsługi, jak uruchomić i wykorzystać proste urządzenia techniczne,

8) rozumie potrzebę stosowania zasad:

a) higieny,
b) bezpieczeństwa,
c) zdrowego trybu życia,
d) oszczędnego korzystania z energii i innych zasobów przyrody,
e) postępowania w środowisku przyrodniczym.

 

 

II.Jak przygotować się do sprawdzianu?

1.           Kilka rad dla:

 a)      rozwiązujących testy

- nie pozwól, by zdenerwowanie lub strach sparaliżowały twoje działania;

- czytaj uważnie każde zadanie, pytanie czy polecenie i rób tylko to, o co jesteś proszony;

- zanim wybierzesz odpowiedź czy sformułujesz ją – chwilę pomyśl, zastanów się;

- najpierw udziel odpowiedzi na te pytania, które nie sprawiają ci żadnych kłopotów, co do których jesteś pewien, że odpowiedź jest właściwa;

- nie zatrzymuj się zbyt długo nad pytaniem, na które nie potrafisz odpowiedzieć – zostaw je sobie na koniec (w ten sposób wystarczy ci czasu na inne odpowiedzi);

- jeśli nie jesteś pewien odpowiedzi to wybieraj najbardziej prawdopodobną wersję;

- nie zostawiaj żadnego zadania bez wskazania odpowiedzi, po prostu „strzelaj” – a nuż się uda;

- koduj bardzo wyraźnie, starannie i dokładnie, zaznaczając wybraną odpowiedź;

b)     piszących wypracowania

- najpierw uważnie przeczytaj temat zadania;

- następnie chwilę pomyśl i ustal w kilku punktach plan swojej pracy (o czym będziesz pisać);

- pamiętaj o krótkim wstępie, rozwinięciu – części właściwej (najdłuższej) i zakończeniu (podobne w rozmiarach do wstępu);

- trzymaj się tematu, używaj słownictwa typowego dla określonej formy wypowiedzi;

- buduj jasne, poprawne zdania, dbając o ich logiczne powiązanie ze sobą;

- nie powtarzaj tych samych wyrazów w bliskim sąsiedztwie;

- stosuj akapity;

- dbaj o poprawność językową i ortograficzną;

- po napisaniu pracy, przeczytaj ją uważnie i popraw ewentualne błędy;

- pisz starannie, wyraźnie, by egzaminator nie miał problemów z odczytaniem twojego zadania.

Na koniec kilka instrukcji, które ułatwią Ci redagowanie planu, opowiadania, streszczenia i opisu.

Pisanie planu ( odtwórczego)

„ krok po kroku”

1.      Podziel tekst ( opowiadanie, artykuł, itp.) na segmenty (całostki myślowe). Zwykle ten podział jest zgodny z ilością akapitów.

2.      Ponumeruj te części i nadaj im tytuły.

3.      Przekształć tytuły na zwięzłe wypowiedzenia, najlepiej równoważniki zdań.

4.      Jeśli nie zdołasz zmieścić w jednym punkcie treści całego akapitu, zastosuj podpunkty. Wtedy twój plan stanie się szczegółowym.

5.      Na końcu każdego punktu planu stawiaj kropkę, bo jest on zamkniętą całością.

6.      Pamiętaj, że błędem jest pisanie w jednym planie punktów będących zdaniami i równoważnikami zdań - tego nie należy robić!

  1. Dobrze napisany plan, to połowa sukcesu!

Aby napisać streszczenie utworu fabularnego:

·        ustal główne wydarzenia i uporządkuj je,

·        ułóż plan w formie równoważników zdań,

·        każdy punkt planu rozwiń w paru zdaniach krótko i zwięźle,

·        stosuj zdania pojedyncze i równoważniki,

·        streść ważne rozmowy i myśli bohaterów, nie przytaczaj ich dosłownie,

·        nie oceniaj postaci i nie komentuj wydarzeń,

·        przeczytaj całą pracę i w razie potrzeby skróć zbyt obszerne fragmenty.

 

 

Redagując opowiadanie, pamiętaj o następujących zasadach:

·        Ustal najważniejsze zdarzenia i zapisz je w odpowiedniej kolejności w formie planu.

·        Zdecyduj kim będzie narrator i dobierz odpowiednią formę narracji.

·        Każdy punkt planu rozwiń w oddzielnym akapicie.

·        Układaj zdania bogate w informacje.

·        Dla urozmaicenia akcji zastosuj dialog.

·        Dobieraj wyrazy oceniające, byś mógł przekazać czytelnikowi swoje odczucia.

Aby napisać charakterystykę postaci, należy:

1. Zgromadzić odpowiedni materiał:

• informacje na temat wyglądu, usposobienia, stosunku do świata itp., przekazy­wane przez narratora, inne postaci, samego bohatera,

• wydarzenia z życia bohatera, jego działania,

• opinie o bohaterze.

2. Przeanalizować zebrany materiał. Odrzucić informacje zbyt szczegółowe lub niezwiązane z tematem.

3. Napisać plan pracy według podanego wzoru.

A. Wstęp - nawiązanie do tematu, prezentacja postaci.

B. Rozwinięcie:

• wygląd zewnętrzny,

• działanie i zachowanie postaci,

• umysłowość,

• cechy osobowości,

• inne, np. bohater widziany oczami narratora, innych postaci.

C. Zakończenie - podsumowanie, ocena

Aby  stworzyć dobry opis, należy:

1. Przeanalizować wygląd tego, co się opisuje

np. przy opisie przedmiotu- kształt, wielkość, materiał, fakturę, kolor, itp.;

opisując krajobraz – wyznaczyć kolejne plany, rozmieszczenie poszczególnych elementów względem siebie oraz zwrócić uwagę na najważniejszy element;

opisując postać – przedstawić wygląd i uczucia wewnętrzne.

2. Przemyśleć kolejność części opisu, tak aby był on logiczny i uporządkowany.

3. Zgromadzić bogate słownictwo.

Przepis na zredagowanie opisu przedmiotu.

(trudny bo każdy obiekt ma swoją specyfikę, ale można wymienić kilka właściwości, które powinny być uwzględniane):

1.      informacje o usytuowaniu obiektu,

2.      wielkość,

3.      kształt,

4.      rodzaj materiału,

5.      faktura powierzchni,

6.      kolor, rodzaj zdobień,

7.      informacje na temat przeznaczenia, odczuć i emocji jakie budzi w osobie, która go opisuje.

Życzymy Ci szczęścia na sprawdzianie.

Pamiętaj jednak, że szczęściu trzeba pomóc, najlepiej solidnie przygotowując się do tego wydarzenia aktywnym uczestnictwem w zajęciach szkolnych.

 

 

Powodzenia!