POSADA RYBOTYCKA, wieś nad Wiarem powyżej Rybotycz, przy szosie do Birczy.
W czasach przynależności tych ziem do Rusi, nie później niż w połowie XIV w., powstał tu klasztor prawosławny pw. św. Onufrego. Przy klasztorze wyrosła osada zwana wówczas „Honoffry", wymieniana w 1367 r. w akcie nadania dorzecza górnego Wiaru Stefanowi Węgrzynowi. Dała ona początek wsi Posada, wzmiankowanej po raz pierwszy w 1494 r. Według tradycji część mieszkańców wsi stanowili osadzeni tu jeńcy tatarscy oraz Cyganie. Posada wchodziła w skład klucza rybotyckiego i wraz z nim zmieniała kolejnych właścicieli.
W 1921 r. wieś liczyła 98 domów i 602 mieszkańców (578 grek., 14 rzym., 10 mojż.). Podczas spisu 75 osób podało narodowość polską. Latem 1945 r. ludność wysiedlono na Ukrainę. 26 października zabudowę wsi spalili partyzanci UPA z kurenia „Konyka". Dziś mieszka tu zaledwie kilka rodzin.
W opustoszałej dolinie, na wzgórku nad szosą, cieszy oczy niepowtarzalna bryła cerkwi pw. św. Onufrego. Murowana świątynia, pochodząca z XV wieku, jest najstarszą zachowaną cerkwią w Polsce, a zarazem jedyną obronną. Zbudowano ją na planie podłużnym. Powstawała etapami. Część najstarsza to krótkie prezbiterium, zwieńczone gotyckim szczytem, pochodzące prawdopodobnie z przełomu XIV i XV w. Masywną, kwadratową nawę z nadbudowaną wieżą o charakterze obronnym zbudowano w XV w. Najmłodsza jest część zachodnia, powstała przed 1506 r., również w formie obronnej wieży, mieszczącej na parterze kruchtę i babiniec, a na piętrze kaplicę dla mnichów. Kaplica służyła do modlitw porannych i wieczornych, natomiast na dole odprawiano Służbę Bożą. W górnej kondygnacji wieź nad babińcem i nawą zachowały się okienka strzelnicze.
Ściany budynku są bardzo grube, wnętrza przekrywają sklepienia kolebkowe, a całość kryją dachy czterospadowe nad babińcem i nawą oraz dach dwuspadowy nad prezbiterium. Murowana ściana ikonostasu ma tylko dwoje wrót — jest to typowe rozwiązanie średniowieczne. Na ścianach i sklepieniu zachodniej części świątyni zachowały się ryte w tynku okolicznościowe napisy w języku łacińskim i ruskim oraz daty, m.in. 1506 i 1514. W 1966 r. w nawie i prezbiterium odkryto pod wieloma warstwami farby XVI-wieczną polichromię w stylu bizantyńskim.

Żmudne prace konserwatorskie są prowadzone z przerwami i nadal daleko im do zakończenia.
Cerkiew jest obecnie filią Muzeum Narodowego w Przemyślu. W czasie remontu w latach 1984-85 zrekonstruowano dolne partie murów obronnych. Poniżej cerkwi murowany budynek dawnej plebanii greckokatolickiej.
Cerkiew służyła przez wieki jako świątynia monasterska (klasztorna). Otaczał ja kamienny, obronny mur ze strzelnicami. Drugi obwód murów obejmował zabudowania monasteru, położone u stóp cerkiewnego pagórka. Nie były one zbyt okazałe, ponieważ klasztor, jak wiele jemu podobnych, zamieszkiwało zaledwie kilku mnichów. Według tradycji w pół. XVII! w przenieśli się oni z Posady do Dobromila.
Tradycja głosi także, iż w podziemiach cerkwi pochowano ostatniego prawosławnego władykę (biskupa) przemyskiego, przeciwnika unii brzeskiej, Michała Kopystyńskiego, który zmarł w sąsiednim Kopyśnie w 1642 r. Byłoby to trzecie z domniemanych miejsc jego pochówku Kopyśno).

 

 

wg S.Kryciński "Przemyśl i Pogórze Przemyskie"